Aardappelen worden gestampt met melk en roomkaas met tuinkruiden tot een romige puree, waarna de rauwe andijvie erdoor gaat en nog even meewarmt. Ondertussen bakt de bacon knapperig met ui, met plakjes tomaat en versgemalen peper erbij voor de laatste minuten. Dat mengsel gaat bovenop de stamppot, niet erdoorheen, zodat je de bite van de bacon en de zurige frisheid van de tomaat apart proeft. Voor 2 personen, in ongeveer 40 minuten op tafel.
Maak de andijvie schoon en snijd hem in smalle reepjes.
Pel en snipper de ui.
Was de tomaten en snijd ze in plakjes.
Snijd de bacon in grove stukken.
Kook de aardappelen in weinig water met zout in ±20 minuten gaar.
Verhit de boter in een koekenpan en bak de ui en de bacon in ±5 minuten knapperig.
Schep de tomaat erdoor en bak nog ±3 minuten.
Maal er peper boven.
Giet de aardappelen af en stamp ze fijn.
Roer de melk en de roomkaas met tuinkruiden door de puree tot een romige stamppot.
Schep de andijvie erdoor en verwarm de stamppot nog even.
Verdeel de stamppot over 2 borden en schep het tomaat-baconmengsel erop.
Tips
Rauwe andijvie blijft te fris: Als je de andijvie er te laat door schept, blijft hij rauw en bitter smaken terwijl de stamppot al lauw wordt. Schep hem er direct na het roeren van de roomkaas door, zodat de restwarmte van de puree hem net gaart.
Snijd de andijvie echt smal: Hoe dunner je de reepjes snijdt, hoe sneller de andijvie slinkt in de warme puree. Dikke stukken blijven taai en geven een minder romige stamppot.
Roomkaas klontert in koude puree: Als je de melk en roomkaas toevoegt terwijl de puree al is afgekoeld, smelt de roomkaas niet goed en krijg je klontjes. Stamp de aardappelen daarom direct na het afgieten fijn, zolang ze nog heet zijn.
Bacon niet te vroeg wegleggen: Bak de ui en bacon echt tot ze knapperig zijn voordat je de tomaat toevoegt, anders wordt het geheel snel slap door het vocht van de tomaten. Zet het vuur iets hoger als je merkt dat de bacon te veel vocht loslaat.
Serveer meteen voor de beste bite: Dit gerecht is op zijn best zodra het van het vuur komt: de tomaten blijven dan nog een beetje stevig en de andijvie behoudt lichte bite. Laat de stamppot niet te lang staan voordat je hem opdient.
Variaties
Andijviestamppot met ketjap en sambal: Een Indonesische variant waar de tomaat vervangen wordt door ketjap manis en een scheutje sambal voor extra smaak. De bacon blijft voor de rooknoten, maar wordt aangevuld met een snufje trassi in het eind. Dit geeft de klassieke andijviestamppot een volle, umami-rijke smaak zonder de zoetheid van tomaat.
Andijviestamppot met zoute vis en ui: Een Surinaamse variant waarbij de bacon wordt vervangen door gesmoorde zoute vis (zoals gesalted cod) en extra ui wordt toegevoegd voor diepte. De tomaat blijft behouden, maar de roomkaas met tuinkruiden maakt plaats voor een beetje boter en sesamolie aan het eind. Typisch voor Surinaamse stamppotten die meer op bouillon gaan.
Andijviestamppot met hesp en kruidig brood: Een Hollandse variant waar bacon vervangen wordt door dunne plakken gerookt hesp, en waar de melk deels wordt vervangen door bouillon voor meer smaak. De roomkaas blijft, maar wordt aangevuld met een scheutje mosterd. Serveer met knapperig kruidig brood in plaats van alleen uit de pan.
Veelgestelde vragen
Kan ik deze stamppot van tevoren maken en later opwarmen?
Ja, maak de stamppot en het tomaat-baconmengsel apart klaar en bewaar ze afgedekt in de koelkast. Warm beide apart op en schep het tomaat-baconmengsel er pas bij het serveren op, zo blijft de andijvie het lekkerst.
Kan ik de roomkaas met tuinkrueten vervangen door iets anders?
Je kunt gewone roomkaas of smeerkaas gebruiken en er zelf wat gedroogde of verse kruiden doorheen roeren. De smaak wordt dan iets minder uitgesproken, dus proef even en voeg zo nodig extra kruiden toe.
Wat als ik geen bacon kan vinden, waar kan ik dat door vervangen?
Spekblokjes of ontbijtspek in stukjes gesneden werken prima als vervanging en bak je op dezelfde manier ±5 minuten mee met de ui. De stamppot wordt dan iets minder rokerig van smaak.
Waarom wordt mijn andijvie soms toch slap of waterig?
Dat gebeurt als de andijvie te lang meekookt in plaats van er pas aan het eind doorheen te worden geschept. Voeg de andijvie pas toe nadat de puree al romig is gemaakt met melk en roomkaas, en verwarm de stamppot daarna alleen nog even.
Kan ik de aardappelen vervangen door een andere soort?
Gebruik kruimige aardappelen zoals bintje of agria, die stampen het beste tot een smeuïge puree. Vastkokende aardappelen geven een minder romig resultaat en zijn daarom minder geschikt voor deze stamppot.
