Aardappelen worden gestampt met het bakvet van uitgebakken spek, boter en hete melk, waarna de fijngesneden andijvie, bosuitjes, blokjes komijnekaas en Zaanse mosterd erdoor gaan. Alles wordt nog even opgewarmd tot het geheel door en door heet is, zodat de kaas net begint te smelten in de puree. Het uitgebakken spek gaat er als laatste overheen. In ongeveer 35 minuten staat deze stamppot op tafel, met de herkenbare combinatie van bittere andijvie, romige puree en scherpe mosterd.
Het aantal porties is een schatting op basis van de ingrediënten.
Kook de aardappelen in water met zout in ongeveer 20 minuten gaar.
Bak intussen het spek of de bacon in een droge koekenpan in 5 minuten goudbruin en knapperig.
Giet de aardappelen af en stamp deze met het bakvet van het spek, de boter en de hete melk tot een puree.
Schep de andijvie, de bosuitjes, de kaasblokjes en de Zaanse mosterd door de puree.
Verwarm de stamppot al omscheppend tot deze door en door warm is.
Breng op smaak met peper en zout.
Garneer de stamppot met het uitgebakken spek.
Tips
Andijvie niet goed uitgelekt: Als de andijvie te nat is, wordt je stamppot waterig en smaakloos. Knijp de gewassen andijvie na het uitlekken nog even goed uit met de hand voordat je hem versnijdt.
Kies grote, kruimige aardappelen: Eigenheimers en Irene zijn kruimig en geven de beste, luchtige puree. Snijd ze in gelijke stukken zodat ze precies in de aangegeven tijd gaar zijn.
Melk niet heet genoeg: Koude melk maakt de puree klonterig en koelt de aardappelen te snel af. Zorg dat de melk echt heet is voordat je hem toevoegt, zodat je een gladde puree krijgt.
Kaas smelt helemaal weg: Als je te lang doorwarmt, smelten de komijnekaasblokjes volledig op en verlies je de bite. Schep zodra de stamppot door en door warm is meteen van het vuur, zonder verder te laten koken.
Serveer met extra mosterd erbij: Zet een schaaltje Zaanse mosterd apart op tafel, zodat iedereen zelf kan bijkruiden naar smaak. Dit werkt beter dan alles al door de puree te mengen.
Variaties
Andijviestamppot met ketjap en trassi: Een Indo-variant waar de Zaanse mosterd plaats maakt voor ketjap manis en een klein snufje trassi in de stamppot. Dit geeft een diepere, umami-rijke smaak die goed aansluit bij de bittere andijvie. Het spek blijft, maar vormt nu een contrast met de zoet-hartige basis.
Andijviestamppot met gebraden plantain en cassaveblad: De Surinaamse variant vervangt de komijnekaas door een handvol gestoomde cassavebladen en voegt gebraden plantainblokjes toe voor extra textuur. Het ontbijtspek blijft voor het zoute element, terwijl de mosterd wijkt voor een scheutje limoensap.
Andijviestamppot met witlofmix en verkruimelde blauwkaas: Een Hollandse variant die andijvie deels vervangt door witlof en de komijnekaas omruilt voor krumelige Hollandse blauwkaas. Dit geeft een mildere, creamier stamppot met een interessante kaassmaak die beter met het spek harmoniëert.
Veelgestelde vragen
Kan ik andijviestamppot van tevoren maken en later opwarmen?
Ja, dat kan prima. Bewaar de stamppot afgedekt in de koelkast en warm hem al omscheppend op tot hij door en door warm is, precies zoals in het recept. Bak het spek pas vlak voor het serveren, zodat het knapperig blijft.
Kan ik Zaanse mosterd vervangen door een andere mosterd?
Als Zaanse mosterd niet verkrijgbaar is, kun je grove of Franse mosterd gebruiken, al is de smaak dan minder pittig en specifiek. Proef na het toevoegen goed en pas eventueel de hoeveelheid aan.
Wat ga ik fout doen als de stamppot te nat wordt?
Voeg de hete melk geleidelijk toe tijdens het stampen, zodat je de dikte van de puree onder controle houdt. Andijvie laat ook vocht los, dus giet deze na het wassen goed uit voordat je hem door de puree schept.
Kan ik ontbijtspek vervangen door iets anders?
Je kunt bacon gebruiken in plaats van ontbijtspek, zoals het recept al aangeeft. Voor een vegetarische versie kun je het spek weglaten, maar bak dan wat extra boter mee voor smaak.
Kan ik een andere aardappelsoort dan Eigenheimers of Irene gebruiken?
Gebruik bij voorkeur een kruimige aardappelsoort, zodat de puree luchtig wordt. Vastkokende aardappelen geven een plakkeriger resultaat en zijn minder geschikt voor stamppot.
