Bietjes gaan ongeschild, met zeezout, tijm en olijfolie, in folie de oven in tot ze zacht genoeg zijn om te pellen en te raspen. Aardappelen worden gestampt met zacht gebakken knoflook, ontbijtspek gaat uitgebakken door de boter, en ui en appel roerbakken tot moes. Alles gaat door elkaar met een scheut sherryazijn, het stoofvocht van de bietjes en stukjes hardgekookt ei. Reken op ongeveer 120 minuten, waarvan het grootste deel de bietjes ongestoord in de oven staan.
Het aantal porties is een schatting op basis van de ingrediënten.
Instructies
-
Verwarm de oven voor op 160°C.
-
Was de bietjes en leg ze ongeschild in een ovenschaal. Bestrooi met grof zeezout, zwarte peper uit de molen en verse tijm en besprenkel met olijfolie.
-
Dek de schaal goed af met aluminiumfolie en zet de bietjes 1-1,5 uur in de oven, afhankelijk van hun formaat.
-
Schil de aardappelen en kook ze in ruim water met zout in circa 20 minuten gaar.
-
Bak intussen het ontbijtspek uit in de boter, of laat alleen de boter smelten in een pan.
-
Pel de tenen knoflook en leg ze mee in de pan om zacht te worden.
-
Hak de appel en de ui in de foodprocessor tot ze bijna moezig zijn en roerbak ze in het vet tot ze zacht zijn.
-
Pel de gare bietjes en rasp ze in de foodprocessor.
-
Wip de zachte tenen knoflook uit hun vel en stamp ze samen met de aardappelen fijn.
-
Roer of stamp de gestampte aardappelen, de geraspte bietjes en het ui-appelmengsel door elkaar.
-
Blus de pan met een scheutje donkere sherryazijn en roer dit door de stamppot.
-
Maak de stamppot smeuïg met het gezeefde stoofvocht van de bietjes en roer er de in kleine stukjes gesneden hardgekookte eieren door. Breng op smaak met zwarte peper uit de molen.
Tips
- Vergeten stoofvocht van de bietjes te bewaren: Giet het vocht dat vrijkomt tijdens het roosteren van de bietjes niet weg, want dit heb je nodig om de stamppot smeuïg te maken. Zeef het direct nadat je de bietjes uit de schaal hebt gehaald, zodat het niet koud en gestold wegstaat.
- Kies bietjes van gelijke grootte: Leg bietjes van ongeveer hetzelfde formaat bij elkaar in de ovenschaal, zodat ze allemaal binnen dezelfde tijd gaar zijn. Grote exemplaren hebben de volle 1,5 uur nodig, kleinere kunnen al na 1 uur zacht zijn.
- Ontbijtspek te vroeg toevoegen aan stamppot: Het spek wordt alleen gebruikt om vet en smaak aan de boter mee te geven waarin je ui, appel en knoflook zacht laat worden. Voeg de spekstukjes zelf niet apart nogmaals toe, anders wordt de stamppot te zout en te vet.
- Snijd de eieren pas op het laatst: Snijd de hardgekookte eieren in kleine stukjes vlak voordat je ze door de stamppot roert. Zo blijven ze mooi in stukjes zichtbaar in plaats van te verkruimelen tot een grijzige massa.
- Serveer met iets fris ernaast: De aardse bieten en romige stamppot vragen om een frisse tegenhanger op het bord, zoals een klein slaatje met mosterddressing. Dit doorbreekt de zoetige smaak van de bieten en appel.
Variaties
- Bietjes met ketjap en trassi: Deze Indonesische variant voegt ketjap manis en een snufje trassi toe aan de pan met boter en spek. De bietjes worden op dezelfde manier geroosterd, maar de saus krijgt diepte door de umami van trassi en de zoete sojasaus. Serveer met dezelfde aardappelen en hardgekookte eieren.
- Bietjes met kokosmelk en grove mosterd: Een Surinaamse invulling waar de botersaus wordt verrijkt met kokosmelk en grove Dijonmosterd. De geroosterde bietjes krijgen extra smaak door deze crèmige mengeling met een lichte peper-bite. Het ontbijtspek blijft voor de textuur, en het geheel wordt aangevuld met dezelfde gekookte aardappelen.
- Bietjes met roodwijn en rozemarijn: Een rijkere Hollandse variant waarbij de sherryazijn deels wordt vervangen door droge roodwijn en verse roosemarijn in plaats van tijm. De aardappelen worden in dezelfde botersaus gekookt, en het spek geeft nog steeds dat zoutige element. Dit geeft een dieper, voller karakter aan het gerecht.
Veelgestelde vragen
Kan ik de bietjesstamppot van tevoren maken en later opwarmen?
Ja, dat kan goed. Bewaar de stamppot afgedekt in de koelkast en warm hem rustig op in een pan op laag vuur, eventueel met een scheutje extra vet of stoofvocht om hem smeuïg te houden.
Kan ik ontbijtspek vervangen door iets anders?
Je kunt het ontbijtspek weglaten en alleen de boter smelten, zoals in het recept al als optie staat. Voor een vleesvariant kun je spekjes of gerookt spek gebruiken, maar dan wordt de smaak wat pittiger en zouter.
Waarom worden mijn bietjes niet gaar in de oven?
Dit komt meestal doordat de bietjes te groot zijn of de schaal niet goed genoeg is afgedekt met folie, waardoor het vocht ontsnapt. Houd rekening met 1 tot 1,5 uur oventijd, afhankelijk van de grootte van de bietjes, en zorg dat de folie goed sluit.
Welke appel kan ik het beste gebruiken voor dit recept?
Kies een friszure appel zoals Granny Smith of Elstar; deze geven de beste balans met de zoete bietjes. Een zoete appel zoals Golden Delicious maakt de stamppot minder frisch van smaak.
Kan ik de knoflook weglaten of vervangen?
Je kunt de knoflook weglaten als je de smaak niet lekker vindt, maar dan mis je de zachte, romige ondertoon die de gare tenen aan de stamppot geven. Knoflookpoeder is geen goed alternatief, omdat het niet dezelfde zachte, gestoofde smaak geeft.
Moet ik de stamppot pureren of juist grof stampen?
Voor de authentieke, robuuste structuur is grof stampen met een stamper het beste; een blender of foodprocessor maakt de stamppot te glad en plakkerig.
