Aardappelen, spruiten en prei koken in dezelfde pan samen met geperste knoflook, tot alles net gaar is. Na het afgieten en droogstomen gaat er een scheut extra vergine olijfolie doorheen, zodat de stukjes aardappel heel blijven in plaats van dat je alles fijnstampt. De stamp gaat onder een laag geraspte extra belegen kaas de grill in, tot die smelt en bubbelt. Binnen ongeveer 35 minuten staat het op tafel. Werkt als volledige maaltijd, maar ook als bijgerecht bij iets simpels van de grill.
Het aantal porties is een schatting op basis van de ingrediënten.
Schil de aardappelen en snijd ze in grove stukken.
Maak de spruiten schoon en snijd de prei in ringen van 1 cm breed; was de ringen.
Pers de knoflook.
Verwarm de oven voor op de grillstand.
Kook de aardappelstukjes ongeveer 10 minuten in licht gezouten water.
Voeg de spruiten, de preiringen en de geperste knoflook toe en kook alles nog 5 minuten zachtjes mee.
Controleer of de aardappelen gaar zijn en giet de aardappelen en groenten af.
Laat het geheel even droogstomen in de pan.
Schep de olijfolie voorzichtig door het mengsel, zodat de aardappelstukjes heel blijven.
Breng op smaak met peper en zout.
Schep de stamppot in een voorverwarmde ovenschaal en bestrooi met de geraspte kaas.
Zet de schaal enkele minuten onder de ovengrill en serveer zodra de kaas gesmolten is en bubbelt.
Tips
Spruiten te grof snijden: Halveer grote spruiten voordat je ze meekookt, anders zijn ze na 5 minuten nog knapperig terwijl de aardappelen al gaar zijn. Kleine spruiten mag je heel laten.
Ovenschaal echt voorverwarmen: Zet de schaal even in de warme oven terwijl je de stamppot afmaakt. Een koude schaal koelt het geheel af, waardoor de kaas onder de grill minder snel smelt en bubbelt.
Prei onvoldoende gewassen: Tussen de ringen zit vaak zand, ook na het snijden. Spoel de preiringen in een vergiet onder koud water en schud ze goed uit voor je ze toevoegt.
Te enthousiast stampen: Dit is een stamppot met hele stukken, geen puree. Schep de olijfolie er losjes doorheen met een spatel of lepel, zodat de aardappelstukjes intact blijven.
Kaas gelijkmatig verdelen: Bestrooi de stamppot tot in de hoeken van de schaal met kaas, anders blijven de randen bleek terwijl het midden al bruint onder de grill.
Variaties
Gegratineerde stamppot met spruiten en trassi: Een Indonesisch getinte variant waarbij de knoflook wordt vervangen door trassi (garnalenpasta) voor diepere umami. De olijfolie blijft, maar je voegt 1 eetlepel ketjap manis toe aan het stampsel. De kaas en grillfunctie blijven ongewijzigd. Dit geeft een meer hartige, zoute smaak.
Gegratineerde stamppot met spruiten en verse peper: De Surinaamse variant met groene peper en een scheutje plantaardige room door het stampsel. Voeg daarnaast 100g gerookt vlees (als varkensvlees of gerookte vis) door het mengsel. Bruin dit vlees eerst in olie aan voordat je het toevoegt. De kaaskorst geeft nog steeds textuur.
Gegratineerde stamppot met spruiten en wortel: Een klassieke Hollandse aanpassing waarbij de prei gedeeltelijk wordt vervangen door 200g gesneden wortel (meekoken met de aardappelen). Dit geeft meer kleur en een licht zoetige noot. Knoflook en kaas blijven, maar de proportie groente verandert.
Veelgestelde vragen
Kan ik deze stamppot van tevoren maken en later gratineren?
Ja, je kunt de stamppot klaarmaken tot en met het op smaak brengen met peper en zout, en daarna afgedekt in de koelkast bewaren. Schep hem vlak voor het serveren in een voorverwarmde ovenschaal, bestrooi met kaas en gratineer onder de grill tot de kaas smelt en bubbelt.
Kan ik de prei vervangen door een ander ingrediënt?
Je kunt de prei vervangen door bijvoorbeeld ui, maar dan verandert de milde, zoetige smaak die de prei aan deze stamppot geeft wel merkbaar. Snijd de vervanger op dezelfde manier fijn en kook hem net als de prei mee met de aardappelen en spruiten.
Wat gaat er vaak mis bij het gratineren onder de grill?
Een veelgemaakte fout is de schaal te lang onder de grill laten staan, waardoor de kaas verbrandt voordat hij goed gesmolten en bubbelend is. Houd de schaal goed in de gaten en haal hem eruit zodra de kaas smelt en bubbelt.
Waarom moeten de aardappelen na het koken even droogstomen?
Door de aardappelen en groenten na het afgieten even te laten droogstomen in de pan, verdampt het overtollige vocht. Zo blijft de stamppot lekker luchtig en wordt hij niet waterig.
Kan ik een andere kaassoort gebruiken dan extra belegen?
Ja, je kunt bijvoorbeeld oude kaas of belegen kaas gebruiken, al krijgt de stamppot dan een iets mildere smaak. Extra belegen kaas geeft de meest uitgesproken, hartige smaak en smelt goed onder de grill.
Waarom blijven de aardappelstukjes soms niet heel?
Als de olijfolie te grof door het mengsel wordt geroerd, breken de aardappelstukjes sneller. Schep de olie voorzichtig door de stamppot in plaats van te stampen, zodat de stukjes heel blijven.
