Rode ui gaat hier langzaam zacht en zoet bakken met spekblokjes, en dat door de puree van kruimige aardappelen en melk. Gewelde pruimen brengen wat fruitigheid, gembersiroop geeft een pittige ondertoon naast zout en peper. De Gelderse rookworst (ca. 375 gram) wordt apart verwarmd en erbij geserveerd. In ongeveer 45 minuten staat deze stamppot op tafel, een gerecht dat in de herfst en winter goed uitkomt.
Het aantal porties is een schatting op basis van de ingrediënten.
Schil de aardappelen en snijd ze in grove stukken.
Kook de aardappelen in ruim water met zout in ongeveer 20 minuten gaar.
Pel de uien en snijd ze in ringen.
Snijd de gewelde pruimen zonder pit in stukjes.
Verwarm de rookworst (ca. 375 gram) volgens de gebruiksaanwijzing.
Bak de spekblokjes ±4 minuten in een grote koekenpan.
Voeg de uien toe en bak ze ±10 minuten zachtjes mee.
Giet de aardappelen af en stamp of pureer ze met de melk tot een gladde puree.
Schep de spekjes, de ui en de pruimen door de puree.
Breng op smaak met zout, peper en de gembersiroop.
Serveer de rookworst bij de stamppot.
Tips
Te natte puree door slappe aardappelen: Kruimige aardappelen laten na het afgieten graag vocht na. Laat ze even zonder deksel in de pan staan voordat je de melk toevoegt, anders wordt de stamppot slap in plaats van luchtig.
Bak de ui echt zachtjes: Rode ui verbrandt snel door het suikergehalte. Houd het vuur laag tijdens de volledige 10 minuten, zodat de ui zacht en enigszins zoet wordt in plaats van bitter.
Spekjes te kort bakken: Vier minuten is bedoeld om het vet te laten smelten, niet om de spekjes knapperig te maken. Zorg dat de pan al heet is voordat je de spekblokjes toevoegt, anders blijven ze slap en vet.
Proef voor je gembersiroop toevoegt: Gembersiroop is krachtig van smaak, dus voeg het in kleine scheutjes toe en proef steeds opnieuw. Zo voorkom je dat de stamppot te zoet of te scherp wordt.
Snijd pruimen niet te grof: Grote stukken gewelde pruim vallen op in de puree en kunnen de balans verstoren. Snijd ze in kleine stukjes, zodat de zoetheid gelijkmatig door de stamppot verdeeld wordt.
Variaties
Stamppot rode ui met rookworst en ketjap: Een Indo-variant waarbij de gembersiroop vervangen wordt door ketjap manis. Dit geeft de stamppot een zoute-zoete smaak die typisch is voor de Indische keuken. De pruimen blijven voor de zoetheid, maar werken nu anders samen met de ketjap.
Stamppot rode ui met gerookt vlees en plantain: Een Surinaamse variant waarbij je een deel van de aardappelen vervangt door plantain of groene banaan. Dit geeft meer body aan de stamppot en is gebruikelijk in de Surinaamse huiskeuken. De rookworst blijft hetzelfde, maar past perfect bij de stevigere textuur.
Stamppot rode ui met rookworst en mierikswortel: Een aangepaste Hollandse variant waarbij je verse geraspte mierikswortel toevoegt aan de uien. Dit geeft scherpte en pittigheid die goed samengaat met de zoete pruimen en rookworst. Traditioneel heel Nederlands en veel gebruikt in de winter.
Veelgestelde vragen
Kan ik deze stamppot van tevoren maken en later opwarmen?
Ja, dat kan goed. Bewaar de stamppot afgedekt in de koelkast en warm hem rustig op in een pan op laag vuur, eventueel met een scheutje melk erdoor om hem weer smeuïg te maken.
Ik kan geen gewelde pruimen zonder pit vinden, kan ik gewone gedroogde pruimen gebruiken?
Gewelde pruimen zijn gedroogde pruimen die al zijn geweekt en zacht gemaakt, dus gewone gedroogde pruimen zonder die stap zijn te stevig en droog voor dit gerecht. Week gedroogde pruimen zonder pit dan eerst zelf een tijdje in warm water tot ze zacht zijn, en snijd ze daarna in stukjes.
Is gembersiroop vervangbaar door iets anders?
Je kunt in plaats van gembersiroop appelstroop gebruiken, al krijgt de stamppot dan een iets minder pittige smaak. Voeg het in kleine beetjes toe en proef steeds, want de zoetheid en kracht verschillen per merk.
Wat gaat er vaak mis bij het bakken van de spekjes en ui?
Een veelgemaakte fout is de ui te snel en op te hoog vuur bakken, waardoor hij aanbrandt in plaats van zacht wordt. Bak de spekblokjes eerst de aangegeven tijd en laat daarna de ui er rustig ±10 minuten zachtjes bij meebakken.
Kan ik de spekblokjes weglaten voor een lichtere versie?
Ja, je kunt de spekblokjes weglaten, maar bak de uien dan in een beetje boter of olie in de koekenpan, omdat het vet van het spek anders ontbreekt om ze in te bakken.
